(2 голосов, средний: 4,50 из 5)

Тэрытарыяльны абсяг беларускай народнай мовы – 4

Ніна Баршчэўская

Пскоўскі дыялект на захадзе мяжуе з латыскай і эстонскай мовамі, а на поўначы й паўночным усходзе – з моваю расейскай. Паўднёвая мяжа гэтага дыялекту з гаворкамі Віцебшчыны й паўночнымі гаворкамі Смаленшчыны невыразная, таму што шмат у іх супольных рысаў – піша на старонках „Запісаў” Ян Станкевіч (Пскоўскі дыялект, у: ,,Запісы”, № 1, Мюнхэн 1962, с. 178-202).

Паводле Маскоўскай дыялекталягічнай камісіі, праходзіць яна прыблізна ўздоўж адміністрацыйнае мяжы былых Пскоўскай і Цьверскай губэрняў з былымі Віцебскай і Смаленскай губэрнямі, крыху на поўнач ад гэтае мяжы (тамсама, с. 178).

Старую мову Пскоўшчыны ў асноўным дасьледавалі: А. Сабалеўскі (А. Соболевский, Псковский говор в XIV веке, Универстетские известия, №1-2, Киев 1884), Н. Карынскі (Н. Каринский, Язык Пскова и его области в XV в., Записки историко-филолгического факультета СПБ университета, 93, 1909) і А. Шахматаў (А. Шахматов, Несколько заметок о языке псковских памятников, Журнал Министерства Народного Просвещения, июль, 105).

А. Сабалеўскі, разгледзеўшы мову пскоўскіх рукапісаў: 8 з XІV ст. і аднаго з 1409 г. прыйшоў да высновы, што пскоўская гаворка ў XІV ст. адрозьнівалася ад усіх расейскіх гаворак таго часу такімі рысамі, як: частай заменай гукаў ж і з, ш і с ды пераходам е ў а нават у націскным становішчы. Зь беларускімі гаворкамі (у Сабалеўскага з „западно-русскими”) у пскоўскага дыялекту былі такія супольныя рысы, як: замена ненаціскнога о гукам а, а ненаціскнога еі ды пачатак выкарыстаньня цьвёрдага р замест мяккага. Апрача гэтага назіраліся такія зьявы, як: пераход в у у, канчатак ў месным склоне асабовых назоўнікаў мужчынскага роду адзіночанага ліку, поўнае зьмяшаньне яць і е (Ян Станкевіч, Пскоўскі дыялект, тамсама, с. 179).

Н. Карынскі, апісаўшы 7 пскоўскіх памяткаў XV ст., 8 – XІV-XV стст., 1 – XVІ ст. і 1 – XVІІ ст., заўважыў, што дасьледаваны ім пскоўскі дыялект XV ст. арозьніваецца ад дасьледаванага А. Сабалеўскім таго ж пскоўскага дыялекту XІV ст., між іншым, такімі рысамі, як: зьліцьцё гуку е з гукам і ў ненаціскных складах, зацьвярдзелае р, замена в гукам у ды ф гукам х (тамсама).

Па словах Я. Станкевіча, вынікае гэта не з калянізацыі беларусамі паўночных земляў, – як цьвердзіць Н. Карынскі – але з таго простага факту, што, як палачане й смальняне, гэтак і псковічы былі крывічамі.

Не пагадзіўся з Н. Карынскім і А. Шахматаў, які адзначыў, што, – насуперак Н. Карынскаму – ён схільны пскоўска-беларускія сувязі лічыць спрадвечнымі.

Калі зьвярнуцца да беларускіх памяткаў XІV ст., дык у іх таксама можна назіраць тыя ж рысы, што і ў пскоўскіх. Прыклады гэтага можна знайсьці ў працы Беларусы Я. Карскага.

Пра нацыянальную прыналежнасьць сёньняшняга пскоўскага дыялекту пісаў К. Ярапольскі (К. Иеропольский, Говор деревни Савкино Пушкинского района Псковского округа, ИРЯС, ІІІ-2, 1930). На яго думку, аналізаваныя рысы гаворак Пскоўшчыны не даюць падставаў залічаць гэты дыялект да паўночнарасейскіх. Бліжэйшы ён да беларускіх гаворак, што заўважыў Пётар Бузук у сваёй працы Да характарыстыкі паўночна-беларускіх дыялектаў. Гутаркі Невельскага й Вяліскага паветаў (Ян Станкевіч, Пскоўскі дыялект, тамсама, с. 183).

Таму дзіўна, – піша Ян Станкевіч – што Маскоўская дыялекталягічная камісія не ўзяла пад увагу русыфікацыі пскоўскага дыялекту цягам многіх стагодзьдзяў і ўважае яго за пераходны з паўночнарасейскай асновай і беларускімі напластаваньнямі, ды пры гэтым паклікаецца ня толькі на Н. Карынскага, але й на А. Шахматава.




Войти через loginza

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

上車盤| 搵樓| 豪宅| 校網| 居屋| 貝沙灣| 美孚新邨| 嘉湖山莊| 太古城| 日出康城| 九龍站 | 沙田第一城| 樓市走勢| 青衣| 西半山| 西貢| 荃灣|

雪茄网购| 雪茄| 哈瓦那雪茄| 雪茄价格| 雪茄烟网购| 雪茄专卖店| 雪茄怎么抽| 雪茄烟| 雪茄吧| 陈年雪茄| 大卫杜夫雪茄| 保利华雪茄| 古巴雪茄品牌| 古巴雪茄| 古巴雪茄多少钱一只| 古巴雪茄专卖网| 烟斗烟丝| 小雪茄| 金特罗雪茄| 帕特加斯d4 | 蒙特雪茄| 罗密欧朱丽叶雪茄| 网上哪里可以买雪茄| 限量版雪茄| 雪茄专卖| 雪茄专卖网| 雪茄哪里买| 买雪茄去哪个网站| 推荐一个卖雪茄的网站| 雪茄烟| 古巴雪茄价格| 雪茄海淘| 雪茄网| 帕拉森雪茄|

橫額| 貼紙| 貼紙印刷| 宣傳單張| 海報| 攤位| foamboard| 喜帖| 信封|

QR code scanner| SME IT| system integration| inventory management system| label printing| Kiosk| Voice Picking| POS scanner| POS printer| System Integrator| printing labels| Denso| barcode| handheld| inventory management| warehouse management| stock taking| POS| Point of sale| Business service| Web Development| app development| mobile app development| handheld device| inventory management software| pos system| pos software| pos hardware| pos terminal| printer hong kong| receipt printer| thermal printer| thermal label printer| qr code scanner app| qr scanner app| online qr code scanner| qr code scanner online mobile| qr code scanner download| mobile solutions| mdm solutions| mobile device management|

邮件营销| Email Marketing 電郵推廣| edm营销| edm| 营销软件| 推广软件| 邮件群发软件| 邮件群发| Mailchimp| Hubspot| Sendinblue| ActiveCampaign| Aweber| 邮件主题怎么写| 邮件主题| 邮件模板| Maichimp| benchmark| SMS|

Tomtop| Online Einkaufen| Zeblaze| XT175| xiaomi m365| xiaomi Roborock S50| Roborock S50| Wltoys| VISUO XS812| Viltrox EF-M2| Vernee T3 Pro| Ulefone Power 5| Tronxy X5S| SONOFF| SJCAM SJ8 PRO| Rowin WS-20| MXQ PRO| MJX Bugs 5W| lixada| LEMFO LEM8| lemfo lem4 pro| LEMFO| koogeek| kkmoon| JJPRO X5| hubsan h501s x4| hubsan h501s| Hubsan| hohem isteady pro| goolrc| Feiyu| Feiyu Tech G6| Ender 3| Creality Ender 3| Bugs 5W| anet a8 3d printer review| Anet| Anet A4| Anet A6| Anet A8| andoer| ammoon| amazfit bip|

electric bike| best electric bike| electric bikes for adults| e bike| pedal assist bike| electric bikes for sale| electric bike shop| electric tricycle| folding electric bike| mid drive electric bike| electric trike| electric mountain bike| electric bicycle| electric bike review| electric fat bike| fat tire electric bike| women's electric bike |

office| 地產代理| 辦公室| Property Agent| Hong Kong Office Rental| hong kong office| 物業投資| office building| Commercial Building| Grade A Office| 寫字樓| 商業大廈| 甲級寫字樓| 頂手| 租寫字樓| leasing| Rent Office| 地產新聞| office for sale|

school| international school of hong kong| international school| school in Hong Kong| primary school| elementary school| private school| UK school| british school| extracurricular activity| Hong Kong education| primary education| top schools in Hong Kong| Preparatory| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| primary school hong kong| private school hong kong| british international school| extra-curricular| school calendars| boarding school| school day| Bursary| British international school Hong Kong| British school Hong Kong| English primary school Hong Kong| English school Hong Kong| International school Hong Kong| School Hong Kong| boarding school Hong Kong| best school in Hong Kong| School fees|

electric bike| Best smartwatch| Best Wilreless earphones|