(3 голосов, средний: 5,00 из 5)

Тэрытарыяльны абсяг беларускай народнай мовы – 3

Ніна Баршчэўская

У. Глыбінны, аўтар публікацыі пад назовам Смаленшчына … адвечная зямля беларускага народу, зьмешчанай на старонках нью-ёрскага часопіса „Беларуская Думка” (у: № 5, Нью-Ёрк – Саўт Рывэр 1963, с. 10-18), піша пра захаваныя ў народзе асаблівасьці беларускае мовы Смаленшчыны. Адзначае ён, што ў жыхароў Смаленшчыны ёсьць шмат арыгінальных беларускіх лексэмаў, напр.: бажніца, калыска, катух, кубел, страха, хата; бохан, калдуны, крупнік, шмалец, страва, бульба; андарак, камізэлька, намітка, сьвітка, хустка; хадакі, чаравікі; кравец, шавец; крыніца і г.д. Усе гэтыя словы – заўважае У. Глыбінны – сьведчаць пра лучнасьць смаленскага лексычнага складу з агульнабеларускім.

Апрача таго, кожнае зь іх зьяўляецца добрым паказьнікам беларускасьці ўсіх жыцьцёвых абставінаў смаленскага селяніна. Багаты матэрыял дае Смаленскі акруговы слоўнік Дабравольскага. Беларускі склад народнае мовы Смаленшчыны пацьвярджаюць, прыкладам, пададзеныя Максімавым наступныя размовы вазьніцаў перад карчмою з шынкаром: - Рандар, рандар! Адчыні вароты: дай гарэлкі! Ах-ці якая мяцеліца: саўсім перазяблі, і коні чуць цягнуць, і ноч цёмная, нічога ня відна, і дарогу так замяло, што і найці ня можна. Рандар, рандар, адчыні вароты, налівай гарэлкі! (тамсама, с. 16.) Існуюць нават такія прыказкі, якія выразна сьведчаць пра ўсьведамленьне смаленцамі адрознасьці ад расейцаў, напр.: Калі маскаль кажа суха, то падымайся да вуха: бо ён брэша, альбо Ад чорта адхрысьцішся, а ад маскаля не адмолішся: ад маскаля полы падрэж ды ўцякай (тамсама, с.15).

Вывучэньне моўных асаблівасьцяў Смаленшчыны можа аказацца вельмі плённым для ўзбагачэньня беларускае мовы. У. Глыбіны прыводзіць розныя словы, запісаныя на Смаленшчыне Антонам Адамовічам, якія абмяркоўваліся падчас дыскусійных зборак у Нью-Ёрку. Гэта, дзеля прыкладу: асянець ‘рабіцца надвор’ю, як увосень’, утравець ‘зарасьці травою’, заірміцца ‘загарэцца нейкім пачуцьцём’, удаліна ‘чужына’, собства ‘уласнасьць’ (тамсама, с.16).

Агромністую колькасьць самабытных словаў заключае ў сабе 4-томны Толковый словарь живого великорусского языка Уладзіміра Даля. Багата іх таксама ў вядомым слоўніку Івана Насовіча. Значная частка гэтых лексемаў ужываецца і ў іншых мясцовасьцях Беларусі і ўвайшла ў літаратурную беларускую мову.

На вялікі жаль – піша У. Глыбінны – вывучэньне мовы Смаленшчыны ў савецкі час вельмі запынілася ў сувязі з уключэньнем яе ў склад Расеі. Таму беларускія мовазнаўцы зь Інстытуту мовазнаўства Акадэміі навук БССР у Менску былі змушаныя абмяжоўваць абсяг сваіх дасьледаваньняў межамі сучаснае Беларусі. Праўда, у 20-х гадох Смаленшчына вывучалася беларускімі навукоўцамі, і тады шмат было зроблена ў Інстытуце беларускае культуры, а на пачатку і ў Беларускай акадэміі навук у Менску – падкрэсьлівае аўтар публікацыі на старонках ,,Беларускай Думкі”. У. Глыбінны адзначае, што ў выданьні БАН пад назовам Песьні беларускага народу (т. 1, Менск 1940) увайшло шмат беларускіх песьняў, запісаных на Смаленшчыне такімі вядомымі этнографамі, як Уладзімер Дабравольскі зь ягоным Смаленскім этнаграфічным зборнікам (ч. І, 1891; ч. ІІ, 1893, ч. ІV, 1903), Іван Насовіч, Еўдакім Раманаў і іншыя (тамсама, с. 17).

 

 




Войти через loginza

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

上車盤| 搵樓| 豪宅| 校網| 居屋| 貝沙灣| 美孚新邨| 嘉湖山莊| 太古城| 日出康城| 九龍站 | 沙田第一城| 樓市走勢| 青衣| 西半山| 西貢| 荃灣|

雪茄网购| 雪茄| 哈瓦那雪茄| 雪茄价格| 雪茄烟网购| 雪茄专卖店| 雪茄怎么抽| 雪茄烟| 雪茄吧| 陈年雪茄| 大卫杜夫雪茄| 保利华雪茄| 古巴雪茄品牌| 古巴雪茄| 古巴雪茄多少钱一只| 古巴雪茄专卖网| 烟斗烟丝| 小雪茄| 金特罗雪茄| 帕特加斯d4 | 蒙特雪茄| 罗密欧朱丽叶雪茄| 网上哪里可以买雪茄| 限量版雪茄| 雪茄专卖| 雪茄专卖网| 雪茄哪里买| 买雪茄去哪个网站| 推荐一个卖雪茄的网站| 雪茄烟| 古巴雪茄价格| 雪茄海淘| 雪茄网| 帕拉森雪茄|

橫額| 貼紙| 貼紙印刷| 宣傳單張| 海報| 攤位| foamboard| 喜帖| 信封|

QR code scanner| SME IT| system integration| inventory management system| label printing| Kiosk| Voice Picking| POS scanner| POS printer| System Integrator| printing labels| Denso| barcode| handheld| inventory management| warehouse management| stock taking| POS| Point of sale| Business service| Web Development| app development| mobile app development| handheld device| inventory management software| pos system| pos software| pos hardware| pos terminal| printer hong kong| receipt printer| thermal printer| thermal label printer| qr code scanner app| qr scanner app| online qr code scanner| qr code scanner online mobile| qr code scanner download| mobile solutions| mdm solutions| mobile device management|

邮件营销| Email Marketing 電郵推廣| edm营销| edm| 营销软件| 推广软件| 邮件群发软件| 邮件群发| Mailchimp| Hubspot| Sendinblue| ActiveCampaign| Aweber| 邮件主题怎么写| 邮件主题| 邮件模板| Maichimp| benchmark| SMS|

Tomtop| Online Einkaufen| Zeblaze| XT175| xiaomi m365| xiaomi Roborock S50| Roborock S50| Wltoys| VISUO XS812| Viltrox EF-M2| Vernee T3 Pro| Ulefone Power 5| Tronxy X5S| SONOFF| SJCAM SJ8 PRO| Rowin WS-20| MXQ PRO| MJX Bugs 5W| lixada| LEMFO LEM8| lemfo lem4 pro| LEMFO| koogeek| kkmoon| JJPRO X5| hubsan h501s x4| hubsan h501s| Hubsan| hohem isteady pro| goolrc| Feiyu| Feiyu Tech G6| Ender 3| Creality Ender 3| Bugs 5W| anet a8 3d printer review| Anet| Anet A4| Anet A6| Anet A8| andoer| ammoon| amazfit bip|

electric bike| best electric bike| electric bikes for adults| e bike| pedal assist bike| electric bikes for sale| electric bike shop| electric tricycle| folding electric bike| mid drive electric bike| electric trike| electric mountain bike| electric bicycle| electric bike review| electric fat bike| fat tire electric bike| women's electric bike |

office| 地產代理| 辦公室| Property Agent| Hong Kong Office Rental| hong kong office| 物業投資| office building| Commercial Building| Grade A Office| 寫字樓| 商業大廈| 甲級寫字樓| 頂手| 租寫字樓| leasing| Rent Office| 地產新聞| office for sale|

school| international school of hong kong| international school| school in Hong Kong| primary school| elementary school| private school| UK school| british school| extracurricular activity| Hong Kong education| primary education| top schools in Hong Kong| Preparatory| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| primary school hong kong| private school hong kong| british international school| extra-curricular| school calendars| boarding school| school day| Bursary| British international school Hong Kong| British school Hong Kong| English primary school Hong Kong| English school Hong Kong| International school Hong Kong| School Hong Kong| boarding school Hong Kong| best school in Hong Kong| School fees|

electric bike| Best smartwatch| Best Wilreless earphones|