(Еще не оценили)

Рускі мастак, улюбёны ў Беларусь

Фаіна Ваданосава (Мінск)

Нямногія ведаюць мастака Дзмітрыя Мікалаевіча Полазава. Яго творчасць, яго імя і жыццё незаслужана забытыя і на вялікі жаль не занесены ў скарбніцу гісторыі нацыянальнага мастацтва і культуры. А між тым рускі мастак-жывапісец, мастак-настаўнік жыў і працаваў у Мінску каля 10 гадоў з 1914 да сярэдзіны 20-х гг., выкладаў у розных навучальных установах, дапамагаў у падрыхтоўцы першых нацыянальных мастацкіх выстаў, у якіх ўдзельнічаў сам. І яшчэ адна немалаважная дэталь яго жыцця — мастак першым і найбольш удала ўвасобіў вобраз народнага паэта Беларусі Янкі Купалы ў жывапісе ў 1921 г. Ён сябраваў з Іванам Дамінікавічам, жыў з ім па суседству па вуліцы Садова-Узбярэжнай.

У канцы 60-х гг. у Дзяржаўны Літаратурны музей Янкі Купалы была перададзена значная калекцыя жывапісных і графічных работ, а таксама фотаздымкі рускага мастака Дзмітрыя Мікалаевіча Полазава. У гэты час музей ужо меў тры яго палотны: два партрэты паэта зберагаліся ў фондах, а трэці — экспанаваўся ў адным з залаў музея. Таксама ў архіве музея захавалася перапіска першага дырэктара музея, жонкі Янкі Купалы, Уладзіславы Францаўны Луцэвіч з Дзмітрыем Полазавым у 50-я гг. Разам з перададзенымі работамі матэрыялы склалі надзвычай каштоўную калекцыю творцы, чалавека, лёс якога быў звязаны з Мінскам, для якога беларуская зямля на пэўны час стала роднай, і перад навукоўцамі музея адчынілася яшчэ адна старонка з культурнага жыцця Беларусі, адна са старонак з жыцця Купалы.

Уладзіслава Францаўна Луцэвіч ўспамінаючы мастака, гаварыла: «Мне заўсёды здавалася, што Змітрок Мікалаевіч Полазаў, чалавек спакойнага, разважлівага характару, чалавек працавіты, вельмі падабаўся Янку. Ён гаварыў, што ў мастака ёсць хватка, настойлівасць і вострае вока. Ён схоплівае адразу, што яму трэба, але потым ужо над заўважаным шмат думае, разважае, высвятляе — ці характэрна тое, што ён убачыў у чалавеку. Так і ў Янкі. Ён часам верш напіша адразу. Потым яго сур’ёзна абдумвае, абмяркоўвае, шліфуе, шукае тых слоў, што менавіта сюды кладуцца. Такі падыход да творчасці іх і зблізіў — Полазава і Янку Купалу». Ці не таму такі ўдалы партрэт Янкі Купалы напісаны мастаком у 1921 годзе, дый не адзін, а тры…

Дзмітры Мікалаевіч Полазаў

Дзмітры Мікалаевіч Полазаў

Дз. Полазаў быў вядомы ў Мінску, як мастак-жывапісец і як настаўнік малявання з таго самага часу, калі пераехаў у 1914 г. Нарадзіўся Дзмітры Мікалаевіч Полазаў 23 студзеня 1875 года ў Рослаўлі ў сям’і знакамітага рослаўльскага купца Мікалая Полазава. І адразу, услуховаючыся ў старажытныя назвы — Смаленск, Рослаўль — разумееш, што яны беларускія. Значыцца і мастак беларускага паходжання. Мясціны знакамітыя, адтуль паходзілі выдатныя творцы: жывапісец і скульптар Мікешын, вядомы скульптар Сяргей Канёнкаў. У Рослаўлі гаварылі так: «Каб што-небудзь ведаць, трэба прайсці ўніверсітэт Полазава!» А універсітэт полазаўскі — сапраўдная чалавечая дасведчанасць, прага ведаў, жаданне зрабіць жыццё лепшым, зацікаўленасць народнымі талентамі. Знакаміты рускі скульптар Сяргей Канёнкаў у юнацтве сябраваў з Дзмітрыем Полазавым, вучыўся разам з ім у гімназіі ў Рослаўлі, потым яны вучыліся ў Маскве і Пецярбургу. Цікавы факт, сябруючы з Дзмітрыем Сяргей вельмі сябраваў і з яго бацькам Мікалаем Аляксандравічам, аб чым ёсць захапляючыя ўспаміны скульптара ў кнізе «Мой век». У іх паўстае постаць надзвычай адоранага, адукаванага чалавека, асветніка, гаспадара-рупліўцы. Мікалай Полазаў меў вялікі сад, з натхненнем займаўся селекцыяй пладовых дрэў. Але звернемся да ўспамінаў Сяргея Канёнкава: «Полазаў з канца ў канец праехаў Расію, пабываў у Японіі, прайшоў Кітай і праз Сінгапур вярнуўся на радзіму. На свае сродкі купец Полазаў пабудаваў у Клімавіцкім павеце дзве народныя школы і ўтрымліваў іх» . Менавіта пасля вандраванняў бацькі і захаваў Дзмітры Полазаў рэліквію: фотаздымак Льва Талстога ў дзень ягонага сямідзесяцігоддзя з аўтографам пісьменніка Мікалаю Аляксандравічу Полазаву. Пажоўклы старадаўні адбітак зараз ў фондах музея Янкі Купалы.

Бацька мастака быў моцным гаспадаром, меў ля ўласнага дома невялікі завод для выпрацоўкі мыла, вырабляў і канаплянае масла. У Рослаўлі яго паважалі ўсе: інтэлігенты, просты народ, заможныя людзі і бедныя, не любілі толькі «чарнасоценцы». Веды ён цаніў высока, таму дзяцей адправіў вучыцца: сыны Дзмітрыя — у Маскоўскае вучылішча жывапісу, ваяння і дойлідства, дачку Вольгу — у Пецярбурзе на Бястужаўскія курсы.

Настаўнікам у Полазава быў вядомы рускі жывапісец Ул. Макоўскі. А потым у жыцці маладога мастака быў Пецярбург, Акадэмія мастацтваў. І нарэшце Дзмітры Мікалаевіч пачаў займацца выкладчыцкай працай спачатку ў Рослаўлі, потым у Смаленску. Але мабыць няўрымслівы характар яго бацькі, які перайшоў да сына, не даваў спакою Дз. Полазаву і ён паступіў ў Маскоўскі універсітэт на гістарычны факультэт, каб падмацаваць сваё веданне мастацтва глыбокімі гістарычнымі ведамі і з поўным правам выкладаць у вышэйшых навучальных установах гісторыю мастацтва.

У 1903 г. пасля заканчэння мастацкай адукацыі Дзмітры Полазаў уладкоўваўся на працу ў Смаленскую урадавую мужчынскую гімназію, дзе працаваў, маючы добрыя водгукі, 11 гадоў. Прыехаўшы ў Мінск 14 лютага 1914 г. ён пачаў выкладаць чарчэнне і маляванне ў рэальным вучылішчы і ў Мінскім настаўніцкім інстытуце. Нагрузка яго была вельмі вялікая і таму выкладанне ў інстытуце прыйшлося пакінуць. Менавіта ў 1914 г. сям’ю мастака спасціглі цяжкасці: хвароба дзяцей, пазыка грошай у Смаленскім крэдытным таварыстве для іх лячэння ў Маскве, страта сродкаў напачатку вайны, пагроза ўтрымання пазыкі праз суд ці апісанне маёмасці, просьба да дырэктара рэальнага вучылішча, каб папрасіў у Віленскай вучэбнай акругі аб пагашэнні пазыкі, але той адмовіў… Вось такім складаным быў яго першы год мінскага жыцця. Але настаўнік Полазаў працаваў сумленна, шчыра і аддана. Успаміны сучаснікаў-настаўнікаў, якія працавалі разам з ім, сведчаць, што строгасць была адметнасцю Полазава, як знешняга яго выгляду, так і характару. Вышэйшую адзнаку «5» ніколі нікому не ставіў, добрымі адзнакамі ў яго былі «4» і нават — «3». Перад тым, каб дазволіць вучням прыступіць да работы над малюнкам, шмат разважаў з імі, тлумачыў, расказваў пра мастацтва, выдатных мастакоў, знакамітыя палотны, пра тэхніку выканання. Даволі часта і сам маляваў у класе. Была ў яго асаблівасць — ніколі не папраўляў вучнёўскія работы, а пасля заканчэння работы наладжваў абмеркаванне іх, прычым дазваляў абмяркоўваць і сваю. Вельмі ўхваляў у сваіх вучнях самастойнасць. Гэта быў яго метад у час працы і ў рэальным вучылішчы, і ў школе № 5, і ў чыгуначнай сярэдняй школе імя А. Чарвякова, політэхнікуме і Белпедтэхнікуме, Інстытуце асветы і агульнаадукацыйных курсах і г. д. Востры аловак мастака, яго назіральнасць захавалі нам цікавыя малюнкі-накіды настаўніцкага асяроддзя тагачаснага Мінска 20-х гг. (зараз знаходзяцца ў музеі Янкі Купалы).

Жаночая гімназія ў Рослаўлі

Жаночая гімназія ў Рослаўлі

Натура вельмі энергічная, шматгранная, Дзмітры Мікалаевіч працаваў у многіх установах. У 20-я гг. паўстала пытанне стварыць у Мінску новую студыю выяўленчага мастацтва. За гэтую справу ўзяўся рускі мастак, што жыў і працаваў у той час у Мінску, Канстанцін Елісееў, апублікаваўшы аб’яву пра яе стварэнне ў трох газетах.

Звернемся да ўспамінаў тэатральнага мастака і графіка Канстанціна Елісеева, што зберагаецца ў музеі паэта:

«…Да мяне прыйшоў мастак, які скончыў Пецярбургскую Акадэмію мастацтва Змітрок Мікалаевіч Полазаў, па спецыяльнасці жывапісец, які меў і другую прафесію — гісторыка (ён праслухаў спецыяльны курс у маскоўскім універсітэце ў вядомага В. О. Ключэўскага).

З. М. Полазаў быў педагогам Беларускага політэхнікума, там жа меў кватэру з трох пакояў, у якой жыў разам з жонкай, прыгожай дамай Аленай Іванаўнай і двума дзецьмі — сынам Мікалаем і дачкой Аленай, смяшлівай і з запалам дзяўчынай 15–16 год, з якой я хутка пасябраваў.

Полазаў быў старэйшы за мяне на 10–12 гадоў і я лічыў яго сваім старэйшым таварышам, апрача таго, як мінскі старажыл ён быў знаёмы з мясцовай інтэлігенцыяй: педагогамі, урачамі, партыйнымі работнікамі і інш…

З. Полазаву я абавязаны і знаёмствам з Янкам Купалам — беларускім паэтам. Адбылося гэта так: ён дамовіўся ў Акадэмічным цэнтры, што напіша для музея партрэт Янкі. Яму было абяцана, што яго праца зойме месца на сцяне будучага музея. Накіроўваючыся на чарговы сеанс, ён прапанаваў мне суправаджаць яго і ў залежнасці ад абстаноўкі прыняць удзел у працы» . Захаваліся ўспаміны былой мінскай настаўніцы Аляксандры Шкляевай, разам з мужам, якая ў майстэрні мастака Полазава ў 1920 г. таксама пазнаёмілася з Янкам Купалам: «Полазаў у гэты час працаваў над партрэтам Янкі Купалы, рабіў эскізы і накіды алоўкам. Янка Купала прыходзіў да Полазавых пазіраваць.

Янка Купала чытаў свае творы, Полазаў шмат расказваў аб антычным мастацтве, пра мастакоў Расіі . Сем’і Полазавых і Купалы пасябравалі. Народны паэт прысвяціў дачцы мастака свой верш «Вяртаюцца з выраю жоравы-гусі», падараваў на дзень нараджэння кнігу са сваёй бібліятэкі «Айчынная вайна 1812 ў межах Смаленскай губерні», зазначыўшы, што там упамінаюцца партызаны Полазавы (знаходзіцца зараз у фондах музея). На вялікі жаль не захавалася кніга Янкі Купалы з яго аўтографам: «Панне Люсі Полазавай у знак падзякі за кветкі». У сваіх успамінах дачка мастака, узгадваючы 20-я гг., сустрэчы з паэтам і сяброўства сем’яў, вуліцу Садова-Узбярэжную, піша, што гэта частка горада патанала ў зеляніне, вясной усё было ў квітнеючых садах, бэзе, пах ад якіх яна захавала на ўсё жыццё.

Дзмітры Полазаў здзейсніўся ў Мінску як педагог, як мастак, але можна яшчэ сказаць, што ён быў і навукоўцам, збіральнікам. Ён разам з Янкам Купалам, мастаком М. Філіповічам, кампазітарам Ул. Тэраўскім, рэжысёрам Ф. Ждановічам, настаўнікам М. Шкляевым выязджаў у этнаграфічныя экспедыцыі на Случчыну, Лагойшчыну. У той час закладваўся падмурак нацыянальнай навукі, нацыянальнага музея і ў гэтым актыўна ўдзельнічаў мастак. Магчыма, у час адной з такіх экспедыцый заўважыў Полазаў натхнёнасць народнага песняра, каб потым увасобіць у жывапісным палатне.

Жыццёвыя абставіны склаліся так, што ў сярэдзіне 20-х гг. мастак з сям’ёй пакінуў Мінск і пераехаў ў Ленінград.

У пачатку 50-х гг. да Ул. Ф. Луцэвіч, дырэктара музея дайшлі звесткі, што ў колішняга іх суседа, добрага знаёмага па Мінску 20-х гг., які зараз жыве ў далёкім Ленінградзе, мастака Полазава, ёсць яшчэ два партрэты, акрамя таго, што знаходзіўся ў музеі народнага паэта, якія ён жадае перадаць. І паміж імі пачалася перапіска, якая доўжылася з кастрычніка 1951 па сакавік 1953 г.

Пазнаёміўшыся з лістамі амаль 80-гадовага мастака, мы атрымалі некаторыя звесткі пра яго жыццё, клопаты, пра яго думкі і спадзяванні, пра гады блакады Ленінграда, якія пакінулі цяжкі след: у 50-я гады ён страціў зрок амаль на 80%. Лісты пісаў ён сам, а прачытаць тое, што напісаў амаль не мог, дапамагалі хатнія. Але па натуры чалавек аптымістычны, жыццярадасны ён знаходзіць сілы жартаваць, расказваючы ў лісце да Уладзіславы Францаўны пра акуляраы, што яму прапісалі ленінградскія лекары, называе іх «Пулкаўскай абсерваторыяй». У жніўні 1952 г. ён паведамляе, што некаторыя яго работы набыты музеем М. А. Астроўскага ў Сочы і Маскве. А ў лісце ад 7.06.52 Дз. Полазаў паведамляе Ул. Ф. Луцэвіч: «Яшчэ раз прашу прабачэння за затрымку партрэтаў, выкліканую як маёй хваробай, так і рэстаўрацыяй, якую давялося зрабіць (Эрмітажнаму рэстаўратару), каб знішчыць тую невялікую дэфармацыю, якую паклала трыццацігадовая даўнасць і тыя неспрыяльныя ўмовы захавання ў час блакады Ленінграда і прывесці іх у першапачатковы выгляд» .

Малады Янка Купала

Малады Янка Купала

Зараз партрэты зберагаюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы. Надзвычай цёплыя, па-мастацку ўдалыя, яны даносяць да нас аблічча паэта 20-х гг., набліжаюць яго вобраз да сучасніка, робяць яго блізкім і зразумелым.

У архіве мастака ёсць некалькі акварэляў, якія каштоўныя для нас сваёй дакументальнасцю. Таму што перад намі паўстае вуліца Садова-Узбярэжная, на якой жыў Янка Купала, стары сад, клумба, менавіта і мастак жыў побач, па гэтай жа вуліцы ў доме № 5. А на невялікім жывапісным палатне стары Мінск з боку Садова-Узбярэжнай, пахілая хатка, агарожа, ўсё зарасло, а здалёк бачны коміны і гмахі новага каменнага Мінска. Колькі пяшчоты, замілавання ў мастака да старых мясцін, да краявіда горада, які быў родным для яго і ўспамін аб якім ён захаваў на ўсё жыццё. Вельмі дарагі нам, сёняшняму пакаленню мінчан, яго погляд на тую маленькую вуліцу на беразе Свіслачы, што патанала ў зеляніне, дзе ў даваенны час жыў народны паэт, і якой зараз не існуе.

Сярод астатніх работ мастака, што зберагаюцца ў музеі, партрэты, якія ён пісаў ўжо на схіле жыцця па фотаздымках. Сярод іх партрэт старой сяброўкі, мінскай настаўніцы Г. Фідроўскай, партрэт Тані Шкляевай, дачкі мінскіх настаўнікаў, суседзяў мастака і Янкі Купалы, пазначаны для нас вялікім сэнсам, работа 1950 года, амаль апошняя. Менавіта ў гэты час мастак страчвае зрок, у яго жыцці застаюцца толькі лісты сяброў, знаёмых і… ўспаміны. Мастак памёр у 1953 годзе, пражыўшы 78 гадоў.

Карціна мастацкага жыцця Беларусі, яе культурных здабыткаў была б не поўная без імя чалавека, што рупліва падрыхтоўваў мастацкія кадры, мастацкія выставы, удзельнічаў у яе культурным жыцці, што сябраваў з Янкам Купалам, без імя Дзмітрыя Мікалаевіча Полазава.

 

Гісторыя, культуралогія, мастацтвазнаўства: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый» (Мінск, 21-25 мая, 4-7 снеж. 2000 г.) / Рэдкал.: В. Скалабан (гал. рэд.) і інш. – Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2001. – 364 с. – (Беларусіка = Albaruthenica; Кн. 21).




Войти через loginza

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

上車盤| 搵樓| 豪宅| 校網| 居屋| 貝沙灣| 美孚新邨| 嘉湖山莊| 太古城| 日出康城| 九龍站 | 沙田第一城| 樓市走勢| 青衣| 西半山| 西貢| 荃灣|

雪茄网购| 雪茄| 哈瓦那雪茄| 雪茄价格| 雪茄烟网购| 雪茄专卖店| 雪茄怎么抽| 雪茄烟| 雪茄吧| 陈年雪茄| 大卫杜夫雪茄| 保利华雪茄| 古巴雪茄品牌| 古巴雪茄| 古巴雪茄多少钱一只| 古巴雪茄专卖网| 烟斗烟丝| 小雪茄| 金特罗雪茄| 帕特加斯d4 | 蒙特雪茄| 罗密欧朱丽叶雪茄| 网上哪里可以买雪茄| 限量版雪茄| 雪茄专卖| 雪茄专卖网| 雪茄哪里买| 买雪茄去哪个网站| 推荐一个卖雪茄的网站| 雪茄烟| 古巴雪茄价格| 雪茄海淘| 雪茄网| 帕拉森雪茄|

橫額| 貼紙| 貼紙印刷| 宣傳單張| 海報| 攤位| foamboard| 喜帖| 信封|

QR code scanner| SME IT| system integration| inventory management system| label printing| Kiosk| Voice Picking| POS scanner| POS printer| System Integrator| printing labels| Denso| barcode| handheld| inventory management| warehouse management| stock taking| POS| Point of sale| Business service| Web Development| app development| mobile app development| handheld device| inventory management software| pos system| pos software| pos hardware| pos terminal| printer hong kong| receipt printer| thermal printer| thermal label printer| qr code scanner app| qr scanner app| online qr code scanner| qr code scanner online mobile| qr code scanner download| mobile solutions| mdm solutions| mobile device management|

邮件营销| Email Marketing 電郵推廣| edm营销| edm| 营销软件| 推广软件| 邮件群发软件| 邮件群发| Mailchimp| Hubspot| Sendinblue| ActiveCampaign| Aweber| 邮件主题怎么写| 邮件主题| 邮件模板| Maichimp| benchmark| SMS|

Tomtop| Online Einkaufen| Zeblaze| XT175| xiaomi m365| xiaomi Roborock S50| Roborock S50| Wltoys| VISUO XS812| Viltrox EF-M2| Vernee T3 Pro| Ulefone Power 5| Tronxy X5S| SONOFF| SJCAM SJ8 PRO| Rowin WS-20| MXQ PRO| MJX Bugs 5W| lixada| LEMFO LEM8| lemfo lem4 pro| LEMFO| koogeek| kkmoon| JJPRO X5| hubsan h501s x4| hubsan h501s| Hubsan| hohem isteady pro| goolrc| Feiyu| Feiyu Tech G6| Ender 3| Creality Ender 3| Bugs 5W| anet a8 3d printer review| Anet| Anet A4| Anet A6| Anet A8| andoer| ammoon| amazfit bip|

electric bike| best electric bike| electric bikes for adults| e bike| pedal assist bike| electric bikes for sale| electric bike shop| electric tricycle| folding electric bike| mid drive electric bike| electric trike| electric mountain bike| electric bicycle| electric bike review| electric fat bike| fat tire electric bike| women's electric bike |

office| 地產代理| 辦公室| Property Agent| Hong Kong Office Rental| hong kong office| 物業投資| office building| Commercial Building| Grade A Office| 寫字樓| 商業大廈| 甲級寫字樓| 頂手| 租寫字樓| leasing| Rent Office| 地產新聞| office for sale|

school| international school of hong kong| international school| school in Hong Kong| primary school| elementary school| private school| UK school| british school| extracurricular activity| Hong Kong education| primary education| top schools in Hong Kong| Preparatory| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| primary school hong kong| private school hong kong| british international school| extra-curricular| school calendars| boarding school| school day| Bursary| British international school Hong Kong| British school Hong Kong| English primary school Hong Kong| English school Hong Kong| International school Hong Kong| School Hong Kong| boarding school Hong Kong| best school in Hong Kong| School fees|

electric bike| Best smartwatch| Best Wilreless earphones|