Архив за месяц: Октябрь 2013

Агафья Грушецкая – Царица Российская, родом из-под Смоленска

О.Л. Грушецкий

В середине XVII века (по мнению разных источников 1663 – 1665 год) в имении смоленского шляхтича Семёна Фёдоровича Грушецкого родилась дочь, наречённая Евфимия-Агафья.

Отец её был дворянином московским (1658 – 1668), а с 1668 года – воеводой в Чернавске (Орловская губ. Елецкий уезд). Некоторое время он так же был управляющим имениями Великого гетмана литовского Михаила Паца. Дед Агафьи был служивым дворянином, сначала вернулся на родину, в Литву (Речь Посполитая) – в Смоленское, потом в Витебское воеводство, а позже снова оказался в Московском государстве, где получил пост в администрации города Кашина. Происходили они из древнего польского шляхетского рода Грушецких герба Любич, ведущих своё начало со времён Грюнвальдской битвы. Родоначальник рода Грушецких рыцарь Матвей (Мацей) был коронным хорунжием короля Ягайло. Он, будучи рыцарем в 1411 году получил от короля за «кровавые заслуги» сёла Грушки (Грушицы) под Люблином (Польша), от названия которых и произошла фамилия рода.

Читать далее

Часцінкі далёкай зоркі

Астры лёсу братоў Даркевічаў

Барыс Крэпак

Лічыцца, што астры, якія напісаў напрыканцы жыцця Хрыстафор Даркевіч, сімвалізуюць сум. Яны – падарунак чалавеку ад багоў, яго абярэг, амулет, часцінкі далёкай зоркі… «…Пагаджэнне лёсу са свабодай чалавека розуму недаступнае». Так пісаў Уладзімір Даль. Сапраўды, многія чалавечыя лёсы, што апынуліся пад стальным прэсам сталінскіх рэпрэсій 1930-х, да гэтага часу цяжка ўявіць. Асабліва калі гаворка ідзе аб творчых асобах, якія знаходзіліся, здавалася б, па-за палітыкай і для якіх галоўным у жыцці было мастацтва… Лёс братоў Пятра і Хрыстафора Даркевічаў склаўся трагічна: абодва былі арыштаваны ў Віцебску ў адзін і той жа дзень – 27 красавіка 1937-га, асуджаны 20 кастрычніка, а праз два тыдні таго ж года расстраляны па артыкуле 58 пункт 10 – «Контррэвалюцыйная дзейнасць». Праз 20 гадоў, 6 верасня 1957-га, Вярхоўным судом БССР быў рэабілітаваны «за адсутнасцю складу злачынства» Пётр, а 12 сакавіка 1961-га – Хрыстафор. Першы – мастацтвазнаўца, педагог, чытаў лекцыі па гісторыі сусветнага мастацтва ў вучылішчы, а таксама ў кінатэхнікуме і педагагічным інстытуце. Другі – мастак-жывапісец і манументаліст, таксама педагог Віцебскага мастацкага вучылішча (да 1934 г. – тэхнікум).

Читать далее