Архив за месяц: Май 2012

Крестьянские костюмы в области соприкосновения Орловской, Курской и Черниговской губерний (Севский уезд Орловской губернии)

Д.Святский

Пятый тип костюма начинается сейчас же за селом

Прудки в Литиже, Хлебтове, Кубани и, по-видимому,

простирается в Дмитровский уезд Орловской губернии.

Этот тип костюма сильно отличается от всех описанных выше.

 

Летом 1909 года, командированный Этнографическим отделом Русского музея императора Александра III для собирания этнографических коллекций, я обследовал южную половину Севского уезда Орловской губернии и прилегающие к нему части Новгород-Северского уезда Черниговской губернии, Трубчевского уезда Орловской губернии и Дмитриевский уезд Курской губернии.

Эта область представляет весьма большой интерес для этнографа, так как здесь сходятся все три главных отрасли русского народа – великороссы, малороссы и белорусы. В старину здесь проходили «Литовский» и «Черкаский» рубежи. Теперь в народной терминологии мы так же находим здесь «Литву», «Хохлатчину» и «Московщину».

Читать далее

Польская поэма XVII века о великолепии Смоленска

Дариуш Хэмпэрэк

В XV-XVII вв. история Смоленска и Смоленской земли переплеталась с судьбами литовского и польско-литовского государств. С 1405 г. до 1514 г. город находился в границах Великого княжества Литовского, а с 1611 г., после 21 месяца осады королем Сигизмундом III Вазой, был присоединен к Речи Посполитой, что подтвердило перемирие в Дывилине (1619) и мир в Полянове (1634). Смоленщина оставалась в границах польско-литовского государства до 1654 г., то есть 43 года в XVII веке.

Стратегическое значение Смоленска ценили как поляки и литовцы, называя его ‘ключом Москвы’ (clavis Moscuae), так и русины, именуя его ‘ключом Литвы’ (Платонов 1937: 54; Kupisz 2001: 13). На рубеже XVI-XVII веков царь Борис Годунов сделал город над Днепром самой мощной крепостью Московского государ ства. Сигизмунд III, восстановив укрепления Смоленска, построил так называемую Сигизмундовскую крепость, созданную по образцу самой современной модели того времени – голландской. О значении, которое Речь Посполитая придавала Смоленщине, свидетельствует высокое место Смоленского воеводства в парламенте Речи Посполитой: его чиновники занимали в иерархии административных единиц 16-ое место из 36, опережая, к примеру, Мазовецкое воеводство с Варшавой или огромное Минское воеводство.

Читать далее

Аляксандр Ружанцоў: Накіды да біяграфіі

Андрэй Антонаў

Даследуючы літоўска-беларускія культурныя сувязі XX ст., нельга абысці ўвагаю аднаго з ключавых удзельнікаў гэтых кантактаў — беларускага паэта, літоўскага афіцэра і бібліёграфа Аляксандра Ружанцова (1893-1966), вядомага таксама пад літаратурным псеўданімам Алесь Смаленец.

Аляксандр Ружанцоў

Аляксандр Ружанцоў

Як аб’ект даследавання Аляксандр Ружанцоў прыцягвае ўвагу не толькі біяграфіяй са складаным сюжэтам (афіцэр армій трох краін, на працягу жыцця змяніў тры грамадзянствы, у выніку сусветных войнаў двойчы свядома прымаў статус эмігранта). Маштабы войнаўу XX ст. напладзілі не так і мала складана закручаных сюжэтаў з біяграфій маленькіх людзей. Але паэт Смаленец заслугоўвае дакументальна абгрунтаванага жыццяпісу не толькі па гэтай прычыне.

Якой бы малой па сваім аб’ёме не была паэтычная спадчына Аляксандра Ружанцова, яго вершы вылучаюцца з усяго корпуса тэкстаў беларускай літаратуры хіба тым, што ні да таго, ні пасля ніхто не здолеў так злавіць інтанацыю і пераканаўча перадаць жах акопнай вайны. Той жах перманентнай латарэі, галоўны прыз у якой — гэта магчымасць згуляць яшчэ раз. Той жах, укладзены ў просты, як у калыханкі, рытм і акантаваны немудрагелістымі рыфмамі, узрушваечытачаі сёння. На жаль, сэнс слова экзістэнцыялізм беларускія літаратуразнаўцы даведаліся толькі тады, калі вершы паэта былі надзейна пахаваныя ў падшыўках міжваенных віленскіх перыёдыкаў.

Читать далее

Паэт з Манастыршчыны: Сяргей Фамін

Паэт Сяргей Фамін нарадзіўся 29 красавіка 1906 года ў вёсцы Пепелеўка Мсціслаўскага павета Магілёўскай губерні (цяпер Манастыршчынскі раён Смаленскай вобласці) у сям’і вясковага настаўніка. Пасля Мсціслаўскай сямігодкі і Магілёўскага педтэхнікума (1925) два гады працаваў настаўнікам, потым паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педфака БДУ, якое паспяхова скончыў у 1930 годзе. Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі.

Яшчэ ў школьныя гады пачаў пісаць вершы, невялікія нататкі на рускай мове, друкаваў іх у раённых газетах. Першыя публікацыі вершаў з’явіліся ў 1924 годзе. Найбольш актыўна С. Фамін друкаваўся з 1926 па 1930 год у часопісах «Маладняк», «Маладняк Барысаўшчыны», «Малады араты», «Шлях студэнцтва», «Працаўнік асветы», «Паляўнічы Беларусі», «Чырвоны сейбіт», газетах «Савецкая Беларусь», «Чырвоная змена», «Звязда», «Магілёўскі селянін».

Читать далее