Польская поэма XVII века о великолепии Смоленска
Опубликовано 19.05.2012 | 
В XV-XVII вв. история Смоленска и Смоленской земли переплеталась с судьбами литовского и польско-литовского государств. С 1405 г. до 1514 г. город находился в границах Великого княжества Литовского, а с 1611 г., после 21 месяца осады королем Сигизмундом III Вазой, был присоединен к Речи Посполитой, что подтвердило перемирие в Дывилине (1619) и мир в Полянове (1634). Смоленщина оставалась в границах польско-литовского государства до 1654 г., то есть 43 года в XVII веке.
Стратегическое значение Смоленска ценили как поляки и литовцы, называя его ‘ключом Москвы’ (clavis Moscuae), так и русины, именуя его ‘ключом Литвы’ (Платонов 1937: 54; Kupisz 2001: 13). На рубеже XVI-XVII веков царь Борис Годунов сделал город над Днепром самой мощной крепостью Московского государ ства. Сигизмунд III, восстановив укрепления Смоленска, построил так называемую Сигизмундовскую крепость, созданную по образцу самой современной модели того времени – голландской. О значении, которое Речь Посполитая придавала Смоленщине, свидетельствует высокое место Смоленского воеводства в парламенте Речи Посполитой: его чиновники занимали в иерархии административных единиц 16-ое место из 36, опережая, к примеру, Мазовецкое воеводство с Варшавой или огромное Минское воеводство.
Рубрика: Актуаліі | 
Kunowski, ВКЛ, война, Куновский, литература, поэма, смоленск | 
Добавить комментарийАляксандр Ружанцоў: Накіды да біяграфіі
Опубликовано 07.05.2012 | Даследуючы літоўска-беларускія культурныя сувязі XX ст., нельга абысці ўвагаю аднаго з ключавых удзельнікаў гэтых кантактаў — беларускага паэта, літоўскага афіцэра і бібліёграфа Аляксандра Ружанцова (1893-1966), вядомага таксама пад літаратурным псеўданімам Алесь Смаленец.
Як аб’ект даследавання Аляксандр Ружанцоў прыцягвае ўвагу не толькі біяграфіяй са складаным сюжэтам (афіцэр армій трох краін, на працягу жыцця змяніў тры грамадзянствы, у выніку сусветных войнаў двойчы свядома прымаў статус эмігранта). Маштабы войнаўу XX ст. напладзілі не так і мала складана закручаных сюжэтаў з біяграфій маленькіх людзей. Але паэт Смаленец заслугоўвае дакументальна абгрунтаванага жыццяпісу не толькі па гэтай прычыне.
Якой бы малой па сваім аб’ёме не была паэтычная спадчына Аляксандра Ружанцова, яго вершы вылучаюцца з усяго корпуса тэкстаў беларускай літаратуры хіба тым, што ні да таго, ні пасля ніхто не здолеў так злавіць інтанацыю і пераканаўча перадаць жах акопнай вайны. Той жах перманентнай латарэі, галоўны прыз у якой — гэта магчымасць згуляць яшчэ раз. Той жах, укладзены ў просты, як у калыханкі, рытм і акантаваны немудрагелістымі рыфмамі, узрушваечытачаі сёння. На жаль, сэнс слова экзістэнцыялізм беларускія літаратуразнаўцы даведаліся толькі тады, калі вершы паэта былі надзейна пахаваныя ў падшыўках міжваенных віленскіх перыёдыкаў.
Рубрика: Артыкулы | ružancovas, БНР, войска, маёр, ружанец, ружанцоў, смаленец | Добавить комментарийПаэт з Манастыршчыны: Сяргей Фамін
Опубликовано 02.05.2012 | Паэт Сяргей Фамін нарадзіўся 29 красавіка 1906 года ў вёсцы Пепелеўка Мсціслаўскага павета Магілёўскай губерні (цяпер Манастыршчынскі раён Смаленскай вобласці) у сям’і вясковага настаўніка. Пасля Мсціслаўскай сямігодкі і Магілёўскага педтэхнікума (1925) два гады працаваў настаўнікам, потым паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педфака БДУ, якое паспяхова скончыў у 1930 годзе. Выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі.
Яшчэ ў школьныя гады пачаў пісаць вершы, невялікія нататкі на рускай мове, друкаваў іх у раённых газетах. Першыя публікацыі вершаў з’явіліся ў 1924 годзе. Найбольш актыўна С. Фамін друкаваўся з 1926 па 1930 год у часопісах «Маладняк», «Маладняк Барысаўшчыны», «Малады араты», «Шлях студэнцтва», «Працаўнік асветы», «Паляўнічы Беларусі», «Чырвоны сейбіт», газетах «Савецкая Беларусь», «Чырвоная змена», «Звязда», «Магілёўскі селянін».
Почему белорусам на Смоленщине жить хорошо?
Опубликовано 29.04.2012 | Михаил Ефимкин (МК в Смоленске)
«Пока нас не дергают и мы не дергаемся»
Только за прошлый год на миграционный учет по месту пребывания на территории Смоленской области поставлены 15529 граждан Республики Беларусь, с частной целью – 4550, с целью осуществления деловой поездки – 130, прибывших на обучение – 959, с целью осуществления трудовой деятельности – 5349.
Остаюсь в Смоленске
В последнее время внимание городской администрации особенно приковано к белорусским рынкам, которые уже многие годы стихийно возникают на Колхозной площади. Однако приграничное положение нашего города способствует тому, что ежедневно множество граждан Белоруссии продолжают приезжать в Смоленск, остаются здесь жить и работать.
Тот факт, что Россия и Белоруссия входят в состав Союзного государства, делает наш город очень привлекательным для жителей братской республики. Ежегодно тысячи молодых белорусов приезжают в Смоленск, учатся здесь, а потом становятся настоящими смолянами.
- Я, как и многие мои друзья, приехал учиться в Смоленск, потом устроился работать музыкантом в оркестр имени Дубровского, который всегда был одним из лучших в России, – рассказывает Владимир. – Потом уезжать не захотелось.
Архитектура пограничья (на примере архитектуры г. Смоленска)
Опубликовано 22.04.2012 | Шепелева Ксения Олеговна
Смоленская область – одна из приграничных территорий России. «Пограничность» определяется как присутствие или соприсутствие города в двух и более культурах, в двух и более социо-политических ситуациях, в дуальности принадлежности и непринадлежности государству и стране. Смоленщина не раз оказывалась на столбовой дороге той или иной войны, а в мирное время была посредницей во взаимном влиянии культур разных национальностей и конфессий. Форма территории области – вытянутость с запада на восток – способствовала тому, что регион на протяжении многих веков испытывал двойное культурное влияние: с востока столицы России – Москвы, а с запада – Белоруссии и Литвы. [1]
В XII веке Смоленск становится одним из крупных центров монументального строительства. Базой для развития храмовой архитектуры является византийский тип храма – четырехстолпный крестовокупольный. В смоленской архитектуре выявляется четкая преданность киевским архитектурным традициям, в некоторых сооружениях отмечается влияние полоцкой архитектуры. Параллельно идет формирование собственной архитектурной школы Смоленска, основанной на византийских и южно-русских традициях (Церковь Архангела Михаила (Свирская),1180-1194гг.).
Тэрытарыяльны абсяг беларускай народнай мовы – 9
Опубликовано 14.04.2012 | Ніна Баршчэўская
Вельмі няшмат публікацыяў у эміграцыйнай прэсе прысьвячалася польска-беларускаму памежжу. Андрэй Багровіч у публікацыі пад назовам Жыхарства Беларускае ССР у сьвятле перапісу 1959 году, зьмешчанай на старонках часопіса „Запісы” (кн. 1, Мюнхэн 1962, с. 9-88), напісаў, што: „паза БССР і СССР, а ў межах сучаснае Польшчы, Беласток зь Беласточчынай і беларускае Падляшша. Тамака цяпер існуе больш ста пачатковых школаў беларускіх і зь беларускаю моваю, як прадметам, тры школы сярэднія, больш ста гурткоў беларускае культурна асьветнае арганізацыі й каля ста праваслаўных прыходаў” (тамсама).
Рубрика: Артыкулы | баршчэўская, беласточчына, дыялекты, літва, памежжа, польшча, свянцяны | Добавить комментарийЭтническая самоидентификация и музыкальные традиции сельского населения русско-белорусского пограничья
Опубликовано 06.04.2012 | На рубеже XIX–XX вв. развернулась дискуссия об этнической принадлежности населения Северо-Западного края, языковых и этнографических границах (музыкальные данные не были учтены). Наиболее острые споры разгорелись вокруг вопроса интерпретации переходных и смешанных говоров. Препятствовали выработке единых подходов слабая этнографическая изученность пограничных регионов и аморфность этнического самосознания местных жителей. Корреспондент П.В. Шейна, И.О. Карский, отметил, что крестьяне Гродненской губернии не называют себя ни русскими, ни белорусами, а некоторые считают себя литвинами. «Вообще о себе и своей стране они выражаются так: «мы тутейшые, наша страна ни руска, ни польска, але забраны край!» [1].
Ці патрэбны нам Смаленск…
Опубликовано 31.03.2012 | Фоткі МФа з надпісам «Смаленск – гэта Беларусь» – бясспрэчна добры крэатыў, засталося толькі зрабіць тыя самыя надпісы ў Дзвінску, Троках ды Беластоку. У свой час і такія з’явяцца…
Калі размаўляць пра «страчанныя тэрыторыі на Ўсходзе», прыгожа казаць пра Вялікую Беларусь да Вязьмы ці да Мажайску, але спярша трэба падумаць, што б было з краінай, калі б яна атрымала гэтыя тэрыторыі ў канцы 1920-х гадоў.
На самым пачатку 1929 года была ўтворана Заходняя вобласць РСФСР, са сталіцай ў Смаленску, і ў якую ўвайшлі цалкам тэрыторыі Бранскай, Смаленскай абласцёў, таксама часткі Калужскай, Цвярской абласцёў і Вялікалуцкая Акруга. (Межы гэтага ўтвору практычна паўторваюць усходнюю мяжу ВКЛ XV стагодзя – мара бел. нацыяналіста). Агульная тэрыторыя – 163.8 км кв, з насельніцтвам 6 778 тысяч.
День Воли в Смоленске
Опубликовано 23.03.2012 | В воскресенье все белорусы, живущие у себя на родине и за рубежом, празднуют национальный праздник – День Воли – являющийся символом стремления белорусов к независимости и суверенитету.
Накануне 25 марта члены движения «Молодая Беларусь» и белорусы Смоленска провели ряд мероприятий, приуроченных к этому праздничному дню.
Тэрытарыяльны абсяг беларускай народнай мовы – 8
Опубликовано 19.03.2012 | Беларуска-ўкраінскаму памежжу характэрнае дыфтангічнае вымаўленьне гукаў о ды е ў націскным становішчы, тыпу: муост, вуоск, валыэ, мяхіе, дзяцюкіе. Гэтай тэмай заняўся на старонках ковенскага часопіса ,,Крывіч” А. Матач (Дыфтонгі уо, (юо=іуо), ыэ, (іе), у: ,,Крывіч”, № 8, Каўнас 1924, с. 104-105).
„Першы дыфтонг – уо – распашыраны ў мове па ўсёй Крывіі (Беларусі) і вымаўляецца ў імёнах і займях у сярэдзіне слоў пад націскам, толькі не заўсёды павінен быць там, дзе пішацца расійскае о (ё), бо, напрыклад, у словах карова, салома, малако, мора, сьлёзы і г.п. крыўскае о (ё) гучыць так сама, як і ў расійскай мове (літэратурнай). Правіла, якое-бы цьвёрда акрэсьлівала, калі трэба вымаўляць у словах уо (юо=іуо) і калі чыстае о (ё) няма: аб гэтым добра ведае толькі прыродны крывіч, або той з чужаземцаў, хто вучыўся-бы нашай мовы не па кніжцы, а па наслыху. Не памыляўся-бы ў гэтым выпадку і літвін, бо ў літоўскай мове дыфтонг уо вымаўляецца так сама, як і ў нас.
Рубрика: Артыкулы | баршчэўская, беларусь, дыфтонгі, дыялекталогія, памежжа, пружаны, украіна | Добавить комментарий
